นิทรรศการศิลปะ โดยสุดยอดเหล่านักออกแบบมากฝีมือ!
“X-Discipline: designers who make art” อีกหนึ่ง นิทรรศการศิลปะ ที่รังสรรค์โดยนักออกแบบมากฝีมือของไทย ที่จะมานำเสนอให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างงานศิลปะและงานออกแบบนั้นคืออะไร?
ซึ่งคำถามเทือกนี้ หนึ่งในนักออกแบบผู้ทรงอิทธิพลที่สุดแห่งศตวรรษที่ 20 อย่าง ชาร์ลส์ อีมส์ (Charles Eames) เคยกล่าวเอาไว้ว่า “งานออกแบบเป็นการแสดงออกของประโยชน์ใช้สอย มันอาจถูกยกให้เป็นงานศิลปะได้ในภายหลัง (ถ้ามันมีดีพอ)”
สำหรับวงการออกแบบร่วมสมัยในยุคปัจจุบัน คำกล่าวนี้ดูจะเข้าเค้าเอาการ ด้วยความที่ศิลปิน และนักออกแบบในยุคร่วมสมัยหลายคนมองว่าปัจจุบันนั้นไม่มีพรมแดนระหว่างงานศิลปะและงานออกแบบอีกต่อไป
และแม้จะมีบางคนเคยกล่าวเอาไว้ว่า หัวใจสำคัญที่สุดของงานออกแบบคือฟังก์ชัน หรือประโยชน์ใช้สอย และหัวใจสำคัญที่สุดของศิลปะคือสุนทรียะ หรือความงาม แต่ในความเป็นจริงเราก็ต่างเคยพบเห็นงานศิลปะที่มีฟังก์ชัน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง งานศิลปะร่วมสมัย, หรืองานออกแบบที่เต็มเปี่ยมไปด้วยสุนทรียะและความงามเกินหน้าประโยชน์ใช้สอย
ซึ่งงานออกแบบในลักษณะนี้วิวัฒนาการมาจากงานออกแบบชั้นสูง (High design) และเริ่มเป็นที่นิยมมาตั้งแต่ยุคทศวรรษ 1980s งานออกแบบชั้นสูงเช่นนี้แตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับงานออกแบบที่เราพบเห็นและใช้สอยในชีวิตประจำวัน ที่เน้นประโยชน์ใช้งานสูง จนเราไม่อาจรู้หรือละเลยที่จะใส่ใจว่าใครเป็นผู้ออกแบบผลงานเหล่านั้น
ในทางตรงกันข้าม งานออกแบบชั้นสูงนั้นลดทอนความเคร่งเครียดจริงจังของประโยชน์ใช้สอย และหันมามุ่งเน้นในสุนทรียะความสวยงามทางกายภาพ และรูปลักษณ์อันเปี่ยมรัศมี (aura) ของตัวงาน จนแทบจะกลายเป็นวัตถุบูชา หรือของสะสมไปแทน หนำซ้ำยังมุ่งเชิดชูอัจฉริยภาพ และนำเสนอภาพลักษณ์อันเรืองรองของนักออกแบบราวกับเป็นศิลปินเอก หรือซูเปอร์สตาร์ก็ไม่ปาน
ในปัจจุบัน ศิลปินหรือนักออกแบบต่างร่วมกันลบเลือนขอบเขตระหว่างศิลปะและงานออกแบบ ด้วยการสร้างสรรค์ผลงานที่ผสมผสานเอกลักษณ์ของทั้งสองฝั่งเข้าไว้ด้วยกัน
โดยนักออกแบบร่วมสมัยหลายคน ต่างก็ใส่ความงาม เพิ่มความหมาย คุณค่า เนื้อหาที่นอกเหนือไปจากประโยชน์ใช้สอยลงในผลงานของพวกเขา ส่วนในวงการศิลปะเอง ศิลปินร่วมสมัยหลายคนก็ต่างล้วนแล้วแต่สอดแทรกฟังก์ชันหรือประโยชน์ใช้สอยลงในผลงานศิลปะของพวกเขากันถ้วนหน้า
สิ่งที่ยอกย้อนก็คือ ในขณะที่ศิลปินในยุคหัวก้าวหน้า (Avant-garde) และศิลปินร่วมสมัย มุ่งลดทอนความงามหรือสุนทรียะ และแทรกคุณสมบัติของงานออกแบบหรือพาณิชย์ศิลป์ อย่างประโยชน์ใช้สอย หรือแม้การผลิตซ้ำแบบอุตสาหกรรมเข้าไว้ในงานศิลปะ หากแต่นักออกแบบกลับใส่สุนทรียะ ความงาม คุณค่า ความสูงส่ง หรือแม้แต่ลดจำนวนการผลิตต่อหน่วยลงจนกลายเป็นจำนวนจำกัด (หรือมีเพียงชิ้นเดียวในโลก) โดยใส่ใจกับรายละเอียดและให้ความสำคัญกับผลงานแต่ละชิ้นอย่างประณีตคล้ายกับการทำงานศิลปะ
สิ่งเหล่านี้ยิ่งทำให้เส้นแบ่งพรมแดนระหว่างศิลปะและงานออกแบบเลือนรางลงทุกที ๆ และเราคงจะตอบคำถามข้างต้นได้ยากเย็นขึ้นเรื่อยๆ
แต่ถึงแม้เราจะหาคำตอบไม่ได้ ก็ไม่เห็นจะเป็นเรื่องผิดบาปอะไร เพราะท้ายที่สุด ไม่ว่าจะเป็นงานศิลปะหรืองานออกแบบ ก็ล้วนแล้วแต่ถูกสร้างสรรค์ออกมาจากมันสมองและสองมือของมนุษย์เหมือน ๆ กัน
ดังนั้นนิทรรศการ X-Discipline: designers who make art จึงเป็นสิ่งตอกย้ำความเลือนรางของเส้นแบ่งพรมแดนระหว่างศิลปะและงานออกแบบ ด้วยผลงานของเหล่านักออกแบบที่ข้ามสายการทำงานมาสู่พรมแดนของศิลปะได้น่าสนใจ สำหรับกลุ่มนักออกแบบที่ตบเท้าเข้ามาฉายกึ๋นในครั้งนี้ได้แก่
ศรัณย์ เย็นปัญญา
นักเล่าเรื่องร่วมสมัยแห่งวงการออกแบบ กับผลงานที่หยิบเอาวัตถุแห่งความเป็นไทยแบบกึ่งสำเร็จรูปที่เราชินตาอย่างหุ่นไหว้ไม้แกะสลักด้วยมือ ที่มักจะทำหน้าที่ต้อนรับแขกตามร้านอาหาร ร้านนวด และสถานบันเทิงของไทยที่ต้องการความเป็นไทยแบบเข้าใจง่าย เปี่ยมไปด้วยสิริมงคล มาตั้งคำถามเชิงเสียดสีถึงการคอรัปชั่นในการจัดซื้อจัดจ้างสาธารณวัตถุของภาครัฐได้อย่างแสบสันคันคะเยอ
thingsmatter
สองนักออกแบบแห่งสตูดิโอศิลปะและดีไซน์ร่วมสมัย กับผลงานที่หยิบเอารสนิยมท้องถิ่นที่เราพบเห็นตามท้องถนนหนทางในชนบทของประเทศไทยอย่าง หลอดไฟฟลูออเรสเซนต์หลากสีสัน ที่ประดับตามต้นไม้ข้างทางหรืองานรื่นเริงเฉลิมฉลองมาเปลี่ยนเป็นผลงานประติมากรรมจลน์ (Ki-netic sculpture) ในพื้นที่แกลเลอรี เพื่อเปลี่ยนมุมมองและประสบการณ์ของผู้ชมจากที่คุ้นเคย
วศินบุรี สุพานิชวรภาชน์
ศิลปิน/นักออกแบบร่วมสมัยชาวไทย ผู้มีผลงานในเป็นที่รู้จักในระดับสากล กับผลงานที่ใช้วัตถุในธรรมชาติอย่าง “ดิน” ผ่านกระบวนการเผาและเคลือบสี Cobalt และเทคนิคการเขียนสีบนเคลือบแบบเบญจรงค์ เพื่อแสดงสัญลักษณ์ของการผสมผสานการสรรเสริญความงามของธรรมชาติ และการเลือกใช้ธรรมชาติอย่างเหมาะสม เข้ากับประวัติศาตร์การออกแบบงานดินเผาของไทยในอดีต ที่สะท้อนถึงบริบททางสังคม การเมือง
อุดม อุดมศรีอนันต์ และ วิไลลักษณ์ อุดมศรีอนันต์
คู่รักศิลปิน/นักออกแบบและครีเอทีฟชาวไทย ผู้เปี่ยมประสบการณ์ กับผลงานที่แสดงสภาวะคู่แห่งความสัมพันธ์ ที่มีทั้งความเหมือนและความแตกต่าง ระหว่างอารมณ์ความรู้สึกนึกคิดอันพรั่งพรูผ่านวัตถุสะสมนานาชนิดในตู้เก็บความทรงจำ (Shadow boxes) กับความสุขุมสงบนิ่งของวัตถุที่สะท้อนจิตวิญญาณแห่งธรรมชาติ
ปิยะวัฒน์ พัฒนภักดี
นักออกแบบชาวไทยผู้เคยทำงานในแบรนด์แฟชั่นชั้นนำของโลก กับผลงานที่สำแดงจิตวิญญาณแห่งแฟชั่นอันอิสรเสรี ไร้กรอบและกฎเกณฑ์ใด ๆ ถ่ายทอดแรงบันดาลใจจากประสบการณ์ที่เคยสัมผัสภาพชีวิตอันเปี่ยมสีสันจัดจ้าน ของผู้คนบนท้องถนนในยามราตรีในมหานครนิวยอร์ก
Trimode Studio
สามนักออกแบบเลือดใหม่แห่งวงการดีไซน์ กับผลงานที่ถ่ายทอดความรู้สึกเพื่อบันทึกเรื่องราวที่มีต่อ “ระยะ” ในช่วงภาวการณ์การระบาดใหญ่ทั่วโลก ทั้งระยะของความสัมพันธ์ระหว่างคนต่อคน คนต่อวัตถุ หรือ คนต่อสถานที่ ด้วยการเปลี่ยนสถานภาพของวัตถุอุตสาหกรรมที่ไร้ความรู้สึกให้กลายเป็นศิลปวัตถุที่เปี่ยมอารมณ์ความรู้สึก
เอกรัตน์ วงษ์จริต
นักออกแบบชาวไทยผู้เป็นที่รู้จักในระดับสากล กับผลงานที่จินตนาการถึงอนาคตอันห่างไกลนับพันปีข้างหน้า ที่เปลี่ยนสถานะของขยะและข้าวของเหลือใช้อันไร้ค่าในวันนี้ ให้กลายเป็นศิลปวัตถุ หรือแม้แต่สมบัติอันทรงคุณค่าอยู่ในพิพิธภัณฑ์ได้ด้วยพลังอำนาจของกาลเวลา
ชูเกียรติ ลิขิตปัญญารัตน์
นักออกแบบผู้คร่ำหวอดในวงการดีไซน์ กับผลงานศิลปะจัดวาง ที่หยิบเอาจินตนาการ ความรู้สึกนึกคิด รวมถึงประสบการณ์ ความหลงใหล การศึกษาเรียนรู้ และการใช้ชีวิตที่ผ่านมาของเขามาประมวลผลผ่านระบบอัลกอริทึมส่วนตัว จนกลายเป็นภาพแทนตนเอง ดังคำกล่าวที่ว่า “เรากินอะไร เราก็เป็นแบบนั้น” สิ่งละอันพันละน้อยเหล่านี้ถูกแสดงออกผ่านศิลปะวัตถุชิ้นเล็กชิ้นน้อยที่จัดแสดงภายในพิพิธภัณฑ์จำลอง หรืออันที่จริง พิพิธภัณฑ์แห่งจิตใจ (Museum of mind) ของเขานั่นเอง
ร่วมลองลิ้มชิมลาง พรมแดนแห่งการทับซ้อนระหว่างงานศิลปะและงานออกแบบ ได้ในนิทรรศการ X-Discipline: designers who make art ตั้งแต่วันที่ 17 พฤษภาคม – 30 มิถุนายน 2565 (จันทร์ – เสาร์, 10:00 – 17:00 น) ณ Main Hall Xspace Gallery สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม โทร. 06-6073-2332 หรือคลิก xspace.gallery
Cr. Photo : xspace.gallery
อัปเดตคอนเทนต์ใหม่ ๆ ทาง LINE ฟรี
Add friend ที่ ID : @inzpy (มี@นำ)
บทความน่าสนใจ : สิงห์ เอสเตท แง้มรายได้ พร้อมกลยุทธ์สร้างความหลากหลายใน 4 กลุ่มธุรกิจ
